"छत्री शिरा"

             

 कृष्णाची काही महिन्यांपूर्वीच मुंज झाली होती (https://muktalikhan2021.blogspot.com/2021/06/Shankar.html) पण बाबांच्या म्हणण्यानुसार अजुन त्याचा अल्लड आणि खोडकर स्वभाव काही कमी होत नव्हता. तो पूर्वी सारखाच गडबड गोंधळ करतच होता.

"अरे दामोदर, होईल तो शांत हळू हळू... अजून मुंज होऊन सहा महिने पण झाले नाहीयेत, आहे त्याला समज, होईल तो शांत" आजीने नेहमी प्रमाणे कृष्णाला पोटाशी घेत म्हटलं.

"हो ग, मला ते कळत नाही का आई? पण याने आता जरा तरी शांत व्हायला हवे. तरी बरं घरा बाहेरचे लोक अजून यांच्या काही खोड्या घरा पर्यंत घेऊन आले नाहीयेत" बाबा जरा वैतागून म्हणाले.

    आजी मागं उभा राहून कृष्णा हे सगळे ऐकत होता. त्याला नीट समजेना? म्हणजे, मुंज झाली की असा काय बदल होतो आणि का बदल होतो? हे त्याच्या लक्षात येत नव्हते.

"कृष्णा, बाबा काय म्हणतायत हे येतय का लक्षात?" आता आई पण या चर्चेत सहभागी झाली.

    आता मात्र कृष्णाने आपली मान सकारात्मक ( म्हणजे आपण हो म्हणाताना जशी हलवतो तशी) हलवली. पण त्याच्या मनात अनेक प्रश्न होतेच. पण एकदाची मान हवी तशी हलल्यामुळे सर्वांचे समाधान झाले.

    यातच आणखीन महिने गेले. आता पावसाळी दिवस सुरू झाले. सगळीकडे पाऊस सुरू झाला. कधी कधी तर रात्र रात्र भर पाऊस पडू लागला होता. पण पावसाला पण मुलांची अडचण समजत असावी. बरोबर नळ बंद केल्यासारखा सकाळी शाळेत जायच्या वेळी पाऊस बंद व्हायचा आणि शाळेत प्रार्थना झाली की, मुलं वर्गात बसले म्हणजे काही वेळाने परत सुरू व्हायचा. या पावसाची गंमतच होती.

    

                    

    मधल्या सुट्टीत पोरं शाळेजवळ तयार झालेल्या पाण्याच्या डबक्यात वहीच्या मागील पानातील कागद फाटून मनसोक्त नावा करून त्यात सोडत... पण एक दिवस शेवटचा तास सुरू होता आणि पावसाचा जोर अचानक वाढला... पाहता पाहता रस्त्यावरून अगदी पायाच्या घोट्या एवढे पाणी वाहू लागले. नाले ओसंडून वाहू लागले. शाळेच्या मैदानात अगदी गुडघ्या इतके पाणी साढले, पावसाचा जोर कायम होता. दुपारी शाळा सुटायची वेळ जवळ येत होती, पण पाऊस काही केल्या कमी होत नव्हता. आता मात्र शिक्षक, विद्यार्थी जरा धास्तावले होते. शाळा सुटल्यावर सगळे घरी कसे जाणार हा प्रश्न सगळ्यांच्या चेहऱ्यावर दिसू लागला. 

"सर्व शिक्षकांनी ताबडतोब मुख्याध्यापक खोलीत यावेss...सर्व शिक्षकांनी ताबडतोब मुख्याध्यापक खोलीत यावे. कोणत्याही वर्गातील मुलांनी गोंधळ करू नये..." अशा माईक वरून सूचना यायला लागल्या. 

    पण पोरंच ती...वर्गात शिक्षक नाही म्हंटले की मग काय? गप्प बसणार होय?झाला लगेच दंगा, मस्ती, चेष्टा, आरडाओरडा सुरू!!! काही वेळ सगळ्याच वर्गात असेच सुरू होते. 

"काय गोंधळ सुरू आहे रे?" चौधरी सर वर्गात येत म्हणाले. 

    खरं तर हे सर वर्गातील सगळ्यांचे आवडते होते. त्यामुळे सगळी मुलं पटकन शांत झाली आणि सर काय म्हणतायत त्याच्या कडे लक्ष देऊ लागली. 

                            

"मुलांनो, पटापट एक एक वहितील पान काढा, आणि त्याची सुंदर नाव तयार करा. सगळ्या नावा तयार करून झाल्या की माझ्या टेबल वर आणून द्या, त्यातील सर्वात छान नाव जो तयार करील त्याचा नंबर येईल" चौधरी सर मुलांकडे पाहत सांगत होते. 

    हे सर नेहमी लहान मुलांना खेळवत खेळवत, गोष्टी सांगत शिकवायचे, ते कृष्णाच्या वर्गाला गणित विषय शिकवत असायचे.

    इकडे मुलं मन लावून नावा करण्यात गुंतले होते कारण चांगली नाव तयार झाली तरच नंबर मिळणार होता. एक एक नाव तयार होत होती आणि सगळ्यांचे लक्ष कोणाचा नंबर येईल कडे लागले होते. त्यामुळे शाळा सुटायची वेळ कधीच टळून गेली हे त्यांच्या ध्यानात पण आले नाही. 

"चला, झाल्या का सगळ्या नावा? कोणी नाही न राहिले आता?"सरांनी प्रश्न विचारला,

एका सुरात सगळे ओरडले "नाही सरssss ,झाल्या"

    टेबल वरच्या सगळ्या नावा एक एक उचलून सर पाहू लागले . त्यांनी त्या सगळ्या नावांमधून एक नाव उचलली,

                                        

" ही कोणी केली आहे ?" हातावर उचलून सरांनी ती नाव सगळ्यांना दाखवत प्रश्न केला.

"सर,ती माझी आहे" कृष्णा उभा होत म्हणाला.

"शाब्बासsss, सुरेख!!! मन लावून केली आहेस नाव. कोणी शिकवली तुला?"

"सर, आई ने" 

"छान, आता या नावेत बसून मी घरी जाणार आहे.बाहेर पाहिले न किती पाणी साठले आहे ते? नावेत बसून पेनाने ती वल्हवत, डोक्यावर सायकल ठेवून मी आता घरी जाणार आहे." गमतीत पण तितकेच चेहऱ्यावर गंभीर भाव ठेवत सर बोलत होते आणि मुलेही ते ऐकत होती.

    तिकडे पाऊसही काही प्रमाणात कमी होत होता. मुख्याध्यापक सरांनी सर्व शिक्षकांना बोलावून हेच सागितले होते की पाऊस कमी होई पर्यंत जरा मुलाला गुंतवून ठेवा. त्यानुसार चौधरी सरांनी छान जबाबदारी घेतली होती. पाऊस थोडा कमी झाल्यानंतर सरांनी सांगितले

" बाहेर पाऊस अजून थांबला नाही....तुम्ही घरी जाईतो तुमचे दप्तर भिजेल त्यामुळे ज्यांना आपले दप्तर वर्गात ठेऊन घरी जायचे असेल त्यांनी घरी जावे. दप्तर वर्गात आपल्याच बाकावर ठेऊन जाता येईल"     

    त्यानुसार वर्गातील बऱ्याच मुलांनी दप्तर बाकावर ठेवले. पावसाचा जोर अचानक इतका वाढेल हे कोणाच्या ध्यानी मनी नसल्यामुळे बरेच मुलं, शिक्षक यांनी छत्री,रेनकोट काहीच सोबत आणले नव्हते. 

    कृष्णा देखील दप्तर बाकावर ठेऊन मित्रांसोबत वर्गातून बाहेर पडला...तसा पाऊस सुरूच होता , फक्त जोर कमी झाला होता. शाळेच्या अंगणात तर तळे साठले होते. त्यामधून उंच मुलं सहज निघू शकले, पण कृष्णा आणि त्याच्या उंचीच्या मुलांना जवळजवळ कंबरे इतक्या पाण्यातून वाट काढत शाळेच्या गेट बाहेर पडावे लागले.  आपल्याला चक्क शिक्षकांनी पावसात भिजायला परवानगी दिली म्हटल्यावर सगळेच आनंदात होते. सगळे वाट काढत गेट बाहेर पडले आणि भिजत घरी निघाले.

    इकडे कृष्णाची घरी यायची वेळ कधीच टळून गेल्यामुळे, आजी आणि आई काळजीत पडल्या होत्या ... बाबा तर अजून ही ऑफिस मध्येच होते. 

"आई, कृष्णा अजून कसा हो आला नाहीये?" आईचे घराचे दार उघडत पडणाऱ्या पावसाचा अंदाज घेत आजीला प्रश्न केला.

    पण उत्तरा दाखल आजीने फक्त हातातील जप माळेतील एक मणि खाली खेचत देवाच्या फोटो कडे पाहिले.

आई दार लावून घरात आली तसा घराच्या गेट वर ओलाचींब झालेला कृष्णा आवाज देतच घराच्या अंगात प्रवेश करत म्हणाला

"आईssआलोss मी, आजीssआलोss मी "

"काय रे किती भिजला आहेस, कशाला आलास भिजत? आणि दप्तर कुठे आहे?"आईने रागावत विचारले.

"अग,आधी डोकं पुस त्याचे," आजी काळजीने म्हणाली.

"चल लवकर घरात..."आई त्याला घरात घेऊन आली आणि त्यांचे अंग पुसत म्हणाली.

    आवरता आवरता कृष्णाने शाळेतील सर्व घटना सविस्तर दोघींना सांगितली... "अगं आई म्हणून मी माझे दप्तर वर्गात बाकावर ठेवले,नाही तर सगळे दप्तर भिजले असते"

    दुपारचे जेवण झाले तरी पावसाचा जोर कायम होताच. आता घराच्या अंगणात देखील पाणी साठायला सुरुवात झाली होती. अंगणातील झाडांचा पाला, गवत,चिखल पाण्यासोबत वाहून येत होता. त्यामुळे अंगणातील पाणी वाहून जावे म्हणून तयार केलेले चर आणि त्याचे पन्हाळे बंद होत होते. आता त्यातील अडकलेला कचरा बाहेर काढणे आवश्यक झाले.

"अगं, अंगणात पाणी बघ किती साठले आहे" आजी आईला पाणी दाखवत म्हणाली

"आई मी काढून येऊ का तो गाळ" कृष्णा उत्साहात म्हणाला. त्याला तेवढीच पाण्यात मस्ती करायची संधी मिळणार होती.

"जमेल का तुला?" आईने काळजी पोटी विचारणा केली.

"हो जमेल गं"

तितक्यात आजीने एक जुनी छत्री त्याच्या हातात दिली.

"ही छत्री ने राजू सोबत, म्हणजे जास्त भिजणार नाहीस" 

छत्री एकदम जुन्या स्टाईल ची होती आणि छत्री वर काही तरी पुसटशी अक्षरे होती..... ना....द....

"आजी हे काय लिहलेले आहे ग?" कृष्णाने अक्षरे पाहत विचारले. 

"सांगते, पण जा पटकन..... अंगण रिकामे करून ये, म्हणजे चरात अडकलेला गाळ काढून ये"     

    आता संध्याकाळचे पाच वाजत आले होते. कृष्णा चटकन पाण्यात उतरला, त्याने आपली मान डाव्या बाजूला वाकवून डाव्या खांद्याच्या आधाराने छत्री धरून ठेवली होती, त्यामुळे ती जरा डावीकडे कललेली दिसत होती, त्यामुळे त्याला उजवीकडून थोडा पाऊस लागत होताच पण फक्त डोकं मात्र भिजत नव्हते. छत्री पण अगदी जुन्या स्टाईल ची होती, दांडा वाकवून इंग्रजी मधील जे ( J )अक्षर असावा तसा, छत्रीच्या काड्या अगदी स्टीलच्या आणि छत्रीचा वरच्या टोकाला टोकदार असे टोक. अशी छत्री घेऊन कृष्णा पटपट काम करत होता.

    गाळ आणि साठलेला कचरा काढल्यामुळे पाण्याचा निचरा सुरू झाला तसे अंगणात साठलेले पाणी भराभर ओसरू लागले. काम संपवून अर्धवट भिजत धावत कृष्णा घरात आला.

"शाब्बास..., आज बाबा आले की सांगेन मी.... तू काम केलं ते, होतो आहे तो शांत आणि समजूतदार आमचा कृष्णा" आई कृष्णाला घरात येता येता म्हणाली.

"डोकं पुस आणि खूप भिजला असशील तर कपडे पण बदलून घे" आजी ने डोक्यावर हात फिरवत कृष्णाच्या हातातील छत्री घेत सूचना केली. 

                                    

    कृष्णा कपडे बदलायला घरात पळाला तसे आजीने तिच्या हातातील छत्री उघडी करून कोरडी होण्यासाठी जमिनीवर ठेवली. ती कृष्णाच्या आजोबांची छत्री होती आणि त्यांच्या नावाची आद्याक्षरे त्यावर लिहलेली होती. पूर्वी जवळजवळ सगळ्यांकडेच एक सारख्या छत्र्या असल्यामुळे कदाचित असे लिहणे सोईचे होत असावे.

    कृष्णा कपडे बदलून बाहेरच्या खोलीत आला तसा आईने त्याच्या हातात गरमागरम शिऱ्याची प्लेट दिली.

"अरेsss वाs,शिरा...! मला भूक लागलीच होती" कृष्णा हातातील प्लेट कडे पाहत म्हणाला.

"अरे होssआम्हा दोघींना पण वाटलेच होते की तुला भूक लागली असेल."

कृष्णाला आजीने उघडी करून ठेवलेली छत्री दिसली तसा तो त्या छत्रीच्या आडोश्याला जाऊन बसला. 

"चला आज मी छत्री शिरा खातो...म्हणजे छत्रीतील शिरा फस्त करतो"

त्याचा तो अल्लड आणि आनंदी चेहरा पाहून आजी आणि आई दोघीही म्हणाल्या

" खाss खाss छत्री शिरा खाsss"आणि तिघेही हसू लागले.

©निखिल देविदास वझे
९०११०९६२५०

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

English Translation

Krishna had already had a stroke a few months back (https://muktalikhan2021.blogspot.com/2021/06/Shankar.html) but according to Baba, his mischievous and mischievous nature was still not diminishing. He was making the same fuss as before.

"Oh Damodar, he will calm down slowly... It's not even been six months since he got sick, he understands, he will calm down" Grandma said as usual, holding Krishna on her stomach.

"Yes, I don't understand that, mother? But it should calm down a bit now. Well, people outside the house haven't brought some of their pranks to the house yet," said Dad a little annoyed.

    Aji was standing behind and Krishna was listening to all this. Does he not understand well? That is, what changes when the mujja occurs and why does it change? He did not notice it.

"Krishna, do you understand what Baba is saying?" Now mother also participated in this discussion.

    Now, however, Krishna moved his neck in a positive (i.e. the way we move when we say yes). But he had many questions in his mind. But once the neck moved as it should, everyone was satisfied.

    More months passed. Now the rainy days have started. It started raining everywhere. Sometimes it started raining all night long. But rain should also understand the problem of children. Just like turning off a faucet, the rain would stop in the morning while going to school and after the school prayers, the children would sit in the classroom and it would start again after some time. This rain was fun.

"Krishna, do you understand what Baba is saying?" Now mother also participated in this discussion.

    Now, however, Krishna moved his neck in a positive (i.e. the way we move when we say yes). But he had many questions in his mind. But once the neck moved as it should, everyone was satisfied.

    More months passed. Now the rainy days have started. It started raining everywhere. Sometimes it started raining all night long. But rain should also understand the problem of children. Just like turning off the faucet, the rain would stop in the morning while going to school and after the school prayers, the children would sit in the classroom and it would start again after some time. This rain was fun.

    During the mid-term break, the boys used to tear the paper from the back page of the notebook and leave it in the pool of water formed near the school. But one day, the last class was starting and the rain suddenly increased. The streams began to overflow. The school grounds were knee-deep in water, the rain continued. It was getting close to the time to leave school in the afternoon, but the rain didn't stop. But now the teachers and students were a bit scared. The question of how everyone will go home after the school ended appeared on everyone's face.

"All teachers should come to the principal's room immediately...All teachers should come to the principal's room immediately. Children of any class should not disturb..." the instructions started coming from the mic.

    But what if the boys say that she is not a teacher in the class? Are you going to be silent? Immediately riots, fun, jokes, shouting started!!! Some time it starts like this in all the classes.

"What's the fuss?" Choudhary sir came to class and said.

    In fact this sir was everyone's favorite in the class. So all the children quickly calmed down and started paying attention to what sir was saying.

"Boys, take a page from the book one by one, and create his beautiful name. Once all the names are ready, bring them to my table, the one who creates the most beautiful name will get the number" Chaudhary sir was saying looking at the children.

    This sir used to teach children by playing and telling stories, he used to teach mathematics to Krishna's class.

    Here the children were engaged in naming with their hearts because only if a good name was formed, the number would be given. One by one name was being prepared and everyone's attention was on whose number would come. Therefore, they did not even notice that the time to leave school never passed.

"Come on, are all the names gone? No one is left now?" Sir asked the question,

Everyone shouted in unison "No sirssss, it's done"

    Sir started looking at all the names on the table one by one. He picked one name out of all those names,

"Who did this?" Taking it on his hand, sir showed that name to everyone and questioned.

"Sir, she is mine" said Krishna standing up.

"Shabbass  you have done the name with your heart. Who taught you?"

"Sir, by mother"

"Good, now I will go home in this boat. How much water has accumulated without looking outside? I will go home now sitting in the boat, touching it with a pen, with a bicycle on my head." Sir was talking jokingly but equally with a serious expression on his face and the children were also listening to him.

The rain was also reducing to some extent there. The headmaster sir called all the teachers and told them to keep the child engaged till the rain subsides. Accordingly Chaudhary sir had taken great responsibility. Sir said after the rain subsided a bit

"Outside the rain has not stopped yet....when you go home your notebook will get wet so those who want to leave their notebook in the class and go home should go home. You can leave the notebook on your own bench in the classroom"

    Accordingly, many children in the class kept their notebooks on the bench. Many children and teachers did not bring umbrellas and raincoats as no one had any idea that the rain would suddenly increase to such an extent.

    Krishna also left the class with his friends leaving his notebook on the bench...as the rain continued, only the intensity had decreased. Ponds were stored in the school yard. Taller boys could easily get out of it, but Krishna and boys of his height had to wade through waist-deep water to get out of the school gate. Everyone was happy when the teacher allowed us to get wet in the rain. Everyone left the gate and went home soaking wet.

    Since Krishna's time to come home was never missed, grandmother and mother were worried... Dad was still in the office.

"Mother, how come Krishna has not come yet?" Predicting the rain falling when opening the door of mother's house, questioned the grandmother.

    But Grandma Uttara Dharka only looked at the photo of God pulling down one of the beads from the japa mala in her hand.

As the mother came into the house after closing the door, Krishna, who was wet on the gate of the house, entered the house with a sound and said.

"I'm here, Grandma I'm here"

"What the hell are you wet, why are you wet? And where is the notebook?" asked the mother angrily.

"Oh, wipe his head first," Grandma said worriedly.

"Let's go home soon..." Mom brought him home and said wiping his body.

    Again and again Krishna narrated all the happenings in the school in detail to both of them.

    Even after lunch, the rain continued. Now water had started accumulating in the courtyard of the house as well. Leaves of trees, grass and mud in the yard were flowing with the water. Due to this, the grooves and its shafts, which were made to drain the water in the courtyard, were closing. Now it is necessary to take out the garbage stuck in it.

"Hey, look how much water is stored in the yard" said grandmother showing the water to her mother

"Mother, can I remove the mud" said Krishna excitedly. He would have just as much fun in the water.

"Can you?" Mother asked worriedly.

"Yes, you can."

Meanwhile, the grandmother handed him an old umbrella.

"With this chhatri ne Raju, so you won't get wet"

The umbrella was of very old style and there were some faint letters on the umbrella..... na.... the....

"Grandma, what does it say?" Krishna asked looking at the letters.

"Says, but go quickly..... come and empty the yard, that is, remove the silt stuck in the ditch"

Now it was five o'clock in the evening. Krishna quickly got into the water, bending his neck to the left side and holding the umbrella by the support of his left shoulder, so that it looked slightly tilted to the left, so that he was getting a little rain from the right side but not only his head was getting wet. The umbrellas were of very old style, with a bent pole like the letter J (J) in English, the poles of the umbrella being of steel and a pointed tip at the top of the umbrella. Krishna was working hard with such an umbrella.

    Due to the removal of silt and accumulated waste, the water accumulated in the courtyard began to recede. After finishing his work, Krishna came home running half wet.

"Well done..., I will tell you when Baba comes today.... You have worked, he is calm and sensible our Krishna" mother said to Krishna as she came into the house.

"Wipe your head and if you are very wet, change your clothes too" Aji suggested taking the umbrella from Krishna's hand while moving her hand over her head.

    As Krishna ran into the house to change his clothes, Grandma opened her umbrella and placed it on the floor to dry. It was Krishna's grandfather's umbrella and his initials were written on it. It may have been convenient to write like this because earlier almost everyone had the same umbrella.

    As soon as Krishna changed his clothes and came to the outer room, his mother handed him a plate of hot veena.

"Aresss, Shira... I was hungry" said Krishna looking at the plate in his hand.

"Oh Hoss, we both thought you might be hungry."

As soon as Krishna saw the umbrella that his grandmother had opened, he went and sat under the umbrella.

"Let's eat chhatri shira today...that means pop the chhatri vein"

Seeing his cheerful and happy face, grandmother and mother both said

"Khass khass Chhatri Shira khasss" and all three started laughing.

©Nikhil Devidas Vaze

9011096250