सोन चाफ्याची फुलं...

    शनिवार पेठेतील जीर्ण वाड्यातून आम्ही खोली सोडण्याची वेळ आली...! आम्ही मित्रांनी मिळून नारायण पेठेत आधीच्या मानाने बरी... अगदी थ्री स्टार रूम  पाहिली ( तशी मित्रांनी पाहिली..... आम्ही फक्त मम्...म्हंटले ! आणि सगळे सामान हलवले.)

    आमच्या शनिवारातील मालकांना जाताना का होईना आमच्या बद्दल जरा जिव्हाळा निर्माण झाला होता. त्याच जिव्हाळ्या पोटी त्यांनी आम्ही या खोलीत यायच्या आधी जितकी खोली स्वच्छ नव्हती, त्यापेक्षा अनेक पटीने आमच्याकडून ती स्वच्छ करवून घेतली...आणि त्यांच्या नेहमीच्या खर्जातील आवाजात म्हणाले "तुमचे २ मित्र जास्तीचे राहून गेले." यावर आम्ही इतकेच सांगितले " हो ! पण त्या बदल्यात आम्ही खोली साफ केली आहे" 

असे "साफ" साफ सांगून आम्ही 'आयुष्य काटकसरीने, कमी साधने वापरून कसे जगायचे?' हे शिकवणारा वाडा सोडला.

    नवीन जागेत आलो आणि आमच्या खोलीची परत रूम (थ्री स्टार) झाली. त्यात काका (मालक) पण अतिशय मायेचे होते. त्यांची एकच अट होती! " तुम्ही अभ्यास करा, CA व्हा. माझे अपूर्ण राहिलेले स्वप्न तुम्ही पूर्ण करा". ते पण CA करत होते,पण पानशेतचे धरण फुटले आणि त्या पाण्यात त्यांची पुस्तके आणि स्वप्न दोन्ही वाहून गेले. असे प्रेमळ काका आम्हाला लाभले.

    हा पण तसा जुना बंगला होता, खाली एक ऑफिस, समोर आणि मागे दार असलेले काकांचे बंद घर, मागील बाजूला सुंदर पारिजातकाचे झाड (हे झाड मला खूप आवडायचे, श्रावणात त्याच्या फुलांचा सुंदर सडा पडत असे) आणि मागे एक खोली त्यात तीन जणांचे (काका,काकू,आणि त्यांचा मुलगा ) कुटुंब राहत असे.

                                        

    मागील बाजूनेच पहिल्या मजल्यावर जाण्यासाठी १०-१२ पायऱ्या असलेला लोखंडी जिना होता..... एकदम मजबूत! मी मगाशी रूम ला थ्री स्टार म्हणालो कारण या रूम मध्ये एक नाही तर चक्क दोन सीलिंग पंखे होते. घर सोडल्या नंतर पहिल्यांदाच पंखा असलेली रूम मिळाली. तसेच ५ कॉट, २५-३० कप्पे असलेले मोठे लाकडी कपाट, २ मोठे लोखंडी रॅक,२ मोठे टेबल असे रूम मधील सामान देखील होते.कारण आमच्या आधीच्या खोलीत हे असे काहीच नव्हते. याच साठी मला ही रूम थ्री स्टार वाटायची.

    या पहिल्या मजल्यावर रूम मधे छतासाठी पत्रे होते, पण खाली रूम मध्ये गरमी होऊ नये म्हणून एक रचना केलेली होती....आताच्या फॉल सीलिंग सारखी. आम्ही रूम मध्ये रहायला आलो. सगळे नित्य आयुष्य सुरु झाले. आधी डेक्कन... मग शनिवार पेठ....आणि आता नारायण पेठ....त्यामुळे नवीन जागा, नवीन रस्ते, नवीन माणसं, फिरण्याचे नवनवीन ठिकाणं असे अनुभवण्यात काही दिवस गेले. आपल्या जगण्यात नित्य नूतनता किती आवश्यक असते हे त्यावेळी प्रकर्षाने जाणवले.

    या रुमच्या छतावर, शेजारच्यांच्या अंगणामधील सोनचाफ्याच्या झाडाच्या फांद्या पसरल्या होत्या. ते झाड जेव्हा फुलांनी गच्च भरलेले असे तेव्हा झाडांच्या हिरव्या हिरव्या पानां मधून डोकावणारी सोनचाफ्याची फुलं मनमोहक,आकर्षक दिसत...आणि त्यांचा सुगंध तर मनाला वेड लावत असे.

    मी सोनचाफा पहिल्यांदा पुण्यातच पाहिला. परभणीला कधीच हे सुवासिक फुलझाड पाहिलं नव्हतं. शनिवार पेठ मधील वाड्यात प्रत्यक्ष झाड पाहायला मिळाले. नाव, रंग आणि सुवासावरून हे फुल एकदम राजेशाही वाटायचे. या फुलाला किती बाजार भाव आहे हेही मला तेव्हा समजले. नगावर विक्री पाहून तरं मी अजून चकित झालो. या फुलांच्या अत्तराला देखील जगभरातून मोठी मागणी असते.

    आमच्या शनिवार पेठेतील वाड्यातही असेच झाड होते,पण त्याची फुलं तोडण्याचा आम्हाला अधिकार नव्हता, तेथील मालकांना ते आवडायचे नाही. पण इथे तसे नव्हते...या जागी फुले तोडण्याचे स्वातंत्र्य आम्हाला अनुभवायला मिळत होते. ही फुलं तोडण्यासाठी, मी एक दिवस येंनकेन प्रकारे पत्र्यावर चढलो, त्या पत्र्यावरून ती सगळी फुलं सहज हाताला यायला लागली, मग काय २५-३० फुलं पटापटा तोडली. आपल्या पूर्ण ओंजळीत ती सुंदर फुलं घेतली.पण आता छतावरून खाली जायचे कसे? दोन्ही हात तर फुलं सांभाळण्यात मग्न..., मग काय! शर्ट काढला, त्याचं एक छोटे गाठोड केलं आणि वरून खाली आलो. खाली आल्या आल्या तळमजल्यावरील काकूंना एक ओंजळ सोनचाफा दिला. त्यांनी लगेच तो देवाला वाहिला.

    या एका छोट्याशा फुलांच्या ओंजळी मुळे त्या घरातील व्यक्तींची ओळख तर झालीच आणि त्या घराशी नातेही जोडल्या गेले. रक्ताची नाती तर असतातच पण काही नाती त्या पलीकडची असतात याचा परत एकदा प्रत्यय आला. 

    या राजेशाही फुलांचा मोह स्वाभाविक आहे. आजही या सोनचाफ्याचा मोह मला सुटत नाही. प्रत्येक वेळी सोनचाफा पाहिला की तो विकत घेतला जातोच. कुठल्याही झाडावर फुलं दिसले की आपोआप तोडले जातेच. एक फुलं आपोआप देवाला वाहिले जातेच. कदाचित म्हणूनच हे देखणे आणि सुवासिक फुलं दत्त महाराज यांच्या पायी देखील आपोआप वाहिले जात असावे. 

    सुवर्ण मृगाचा मोह जसा सीतेला आवरला नाही....तसाच या सुवर्ण फुलाचा मोह मलाही काही केल्या आवरता येत नाही.

©निखिल देविदास वझे 

९०११०९६२५०

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

English Translation

   Time has come for us to leave the dilapidated mansion in Shaniwar Pethe...! We along with friends saw a good... even 3 star room at Narayan Peth ( as seen by friends..... we just said Mmm... ! and moved all the stuff.)

     At least our Saturday owners had a bit of a warm feeling about us. With the same cordiality, he cleaned the room from us many times more than it was before we came into it...and said in his usual raspy voice "Your 2 friends are left over." To this we simply said "Yes! But in return we have cleaned the room".

    By stating this "clean" we are asking 'how to live life frugally, using less tools?' This teacher left the castle.

     Came to the new place and our room was changed back to a room (three star). The uncle (owner) was also very dear. They had only one condition! "You study, become a CA. You fulfill my unfulfilled dream". He was also doing CA, but the Panshet dam burst and both his books and dreams were washed away in that water. We got such a loving uncle.

    It was the same old bungalow, an office downstairs, uncle's closed house with front and back doors, a beautiful Parijatka tree at the back (I loved this tree, its flowers bloomed beautifully in Shravan) and a room at the back for three people (uncle, Aunt, and her son) family lived.

    At the back there was an iron staircase with 10-12 steps leading to the first floor..... very sturdy! I called the Magashi room a three star because this room had not one but two ceiling fans. For the first time after leaving home, we got a room with a fan. Also there were 5 cots, a large wooden cupboard with 25-30 compartments, 2 large iron racks, 2 large tables in the room. Because our previous room had nothing like this. That's why I thought this room was three star.

     On this first floor there were sheets for the ceiling in the rooms, but a design was made to keep the heat out of the rooms below....like the fall ceiling of today. We came to stay in the room. All routine life started. First Deccan...then Shaniwar Peth....and now Narayan Peth....so spent few days experiencing new places, new roads, new people, new places to visit. At that time it was strongly felt that how much constant innovation is necessary in our life.

    On the ceiling of this room, the branches of the Sonchapha tree in the neighbor's yard were spread. When that tree was full of flowers, the golden flowers peeping through the green leaves of the trees looked charming, attractive...and their fragrance was mind-blowing.

     I saw Sonchafa for the first time in Pune. Parbhani had never seen this fragrant flower. A real tree was seen in the palace in Shaniwar Peth. From the name, color and fragrance, this flower seemed absolutely royal. I also realized then how much the market price of this flower is. I was even more surprised to see the sale on Nagara. This flower perfume is also in great demand from all over the world.

     There was a similar tree in our mansion in Shaniwar Peth, but we had no right to cut its flowers, the owners didn't like it. But that was not the case here...we got to experience the freedom of plucking flowers in this place. To cut these flowers, one day I climbed on the sheet in Yenken way, from that sheet all those flowers started coming easily, then cut about 25-30 flowers at a time. He took those beautiful flowers in full swing. But now how to go down from the roof? Both hands are busy taking care of flowers..., then what! Took off his shirt, tied it in a small knot and came down from above. She came down and gave the aunts on the ground floor a warm blanket. He immediately offered it to God.

     Due to this small flower arrangement, the persons of that house were identified and the relationship was also connected with that house. Once again it was confirmed that there are blood relations but some relations are beyond that.

    The fascination with these royal flowers is natural. Even today I can't get rid of the temptation of this gold. Every time Sonchafa is seen, it is bought. As soon as flowers are seen on any tree, it is automatically cut. A flower is automatically dedicated to God. Perhaps that is why these beautiful and fragrant flowers are automatically offered at the feet of Dutt Maharaj.

     Just as Sita could not stop the temptation of the golden deer, I too cannot stop the temptation of this golden flower.

©Nikhil Devidas Vaze

9011096250

आपण पण या समजाचे काही देणे लागतो/We also owe something to this understanding

 

  

      ही घटना तशी नेमकी किती सालातील आहे हे आता नीट आठवत नाही.पण प्रसंग आजही एकदम काल परवा घडला असाच आहे. तो दिवस होता १४ एप्रिल, भारतरत्न डॉ बाबासाहेब आंबेडकर जयंती. 

    शाळेला सुट्टी असल्यामुळे सकाळी एकदम निवांत उठलो असेन. घरात आज सगळ्यांनाच सुट्टी असल्यामुळे काहीच गडबड नव्हती, त्यावेळी फक्त पेपर आणि दूरदर्शन इतकेच असल्यामुळे सकाळी दात घासत घासत पेपर पाहत होतो. 

"राजू अटप पटपट" आजीच्या अतून आवाज आला

"होsss" तोंडातील ब्रश तसात ठेऊन आजीला उत्तर दिले

"झाले का रे दात घासून?" आता आईचा आवाज आला

बापरे आज एकदम दोघींनी आवाज दिला म्हणजे ? मनात प्रश्न पडतच तोंड धुतले

"झाले, काय घाई आहे आज. सुट्टीच तर आहे की?" कृष्णाने निवांत प्रश्न केला.

"अरे आज डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांची जयंती म्हणून सगळ्यांना सुट्टी आहे याचा अर्थ उशीर करायचा असा होत नाही"बाबांची पूजा आता संपत आलीच होती त्यामुळे ते पण कृष्णाला समजवत होते.

"मग काय झाले? त्यात काय वेगळे?" कृष्णा वैतागून म्हणाला

"बाबसाहेब यांचे कार्य तुला आता नाही समजणार, मोठा झाला की समजेल तुला" आई म्हणाली... आणि विषय अर्धवट सुटला

"अगं अगं बातमी समजली का?" बाबा गडबडीत बोलत घरात येत म्हणत आले. "कृष्णा कुठे आहे? त्याचे मित्र कुठे आहेत?"

काळजीने प्रश्न विचारता बाबा अंगण ओलांडत आत आले.

"काय झाले? इतकी काय गडबड? काय झाले आहे?" आईने बाबांना विचारले. 

"राजू घरातच आहे की, जाईल आता मित्रांसोबत खेळायला अजून बराच उजेड आहे."आजीने जुन्या काळातील घड्याळ वापरून बाबांना सांगितले.

"आज नका पाठवू त्याला बाहेर. हवे तर अंगणात खेळायला सांगा सगळ्यांना" बाबा काही तरी लपवत म्हणाले.

"अरे काय झाले ते तर सांग आधी" आजी बाबांना विचारती झाली.

"आई, आज डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जयंतीची मिरवणूक सुरू झाली... ती मिरवणूक पुढे पुढे सरकत गावातील सरकारी मैदान या भागात आली आणि...एक मोठा आवाज झाला...वाटले की तो कुढल्या तरी स्पोटाचा असेल पण तो ट्रकचा आवाज निघाला...या ट्रकवर अनेक लहान मुले, स्त्रिया होते आणि ट्रकची डिझेलचा टाकी आपोआप फुटली,कदाचित उन्ह खूप असेल किंवा अन्य काही कारण असेल पण ते अजून समजले नाहीये. गावात सगळीकडे पळापळ, अग्निशमन दलाच्या गाड्या आणि काही प्रमाणात दंगल असे सुरू झाली आहे. म्हणून काळजीने घरात निरोप द्यायला आलो. मी परत जाणार आहे. काही मदत लागली तर..." बाबा आले आणि निरोप देवून लगेच घटनास्थळी निघाले देखील... आजी त्यांना अडवत असून देखील ते निघाले हे लहान कृष्णाने भिंती अडून पाहिले होते.

    काय झाले? कशामुळे झाले याचा नीट अंदाज काही त्याला येत नव्हता पण भीषण आणि भीतीदायक काहीतरी मोठ्ठे झाले हे त्याच्या लक्षात आले. 

    दुसऱ्यादिवशी पेपर मध्ये काल झालेली घटना त्याचे फोटो आले तेव्हा सविस्तर बातमी सगळ्यांनी एकत्रित वाचली... यात काहींना त्यांचा जीव गमवावा लागला, तर काहींना जन्मभराचे अपंगत्व आले. घटना भयावह होती आणि दुःखत पण होती. माणसांनी पूर्ण गच्च भरलेला ट्रक पेटला होता. जीव वाचवण्यासाठी चेंगराचेंगरी झाली होती... अनेक जणांनी लगेच सेवाकार्य सुरू केले होते.त्यात रा.स्व.संघ अग्रणी होताच...

    लहान वयात संघ शाखा, घरातील संस्कार आणि पुढे संघकामाची गोडी यामुळे समरसता, सर्व समाजाचा एकरूपभाव सुखात दुःखात मदतीला धावून जाणे हे लहान असताना बाबांनी कृतीतून दाखवून दिलेला संस्कार तसेच संघाचा एकत्रितपणे समाजाचे काम करण्याची मानसिक शारीरिक तयारी हे गुण आपोआप कृष्णा यायला सुरुवात होऊ लागली..आपण पण या समजाचे काही देणे लागतो ही भावना लहान वयातच कळली. 

    या तून हेच नक्की लक्षात येईल की सगळ्यांनी आपल्या मनात कायम समजासाठी काम करावे ही भावना ठेवावी. हाच यामागचा प्रामाणिक प्रयत्न आहे.

( क्रमशः)

© निखिल देविदास वझे

९०११०९६२५०

________________________________________________

English Translation

I don't remember exactly how many years ago this incident happened. But the incident still seems like it happened yesterday. That day was April 14, Bharat Ratna Dr Babasaheb Ambedkar Jayanti.

I would have woken up very relaxed in the morning as it was a school holiday. There was no disturbance in the house as everyone was on holiday today, at that time there was only paper and television, so in the morning I watched the paper while brushing my teeth.

"Raju atap patpat" came the voice of the grandmother

"Ho " answered the grandmother, keeping the brush in her mouth

"Did you brush your teeth?" Now mother's voice came

Bapre, today both of them gave their voice? He washed his face as the question came to his mind

"Done, what a rush today. Is it a holiday or not?" Krishna asked calmly.

"Oh, today is a holiday for Dr. Babasaheb Ambedkar's birth anniversary, it doesn't mean to delay" Baba's worship was about to end, so he was explaining to Krishna.

"So what happened? What's different about it?" Krishna said annoyed

"You will not understand Babasaheb's work now, you will understand when you grow up" said mother... and the topic was partially solved

"Hey guys, did you get the news?" Baba came into the house talking in confusion. "Where is Krishna? Where are his friends?"

Baba crossed the courtyard and came in, asking questions with concern.

"What's wrong? What's all the fuss? What's wrong?" Mother asked father.

"If Raju is at home, it's still light enough to play with friends." Grandma told Baba using the old time clock.

"Don't send him out today. If you want, ask everyone to play in the yard," said Dad hiding something.

"Oh tell me what happened first" Aji asked Baba.

"Mother, today the birth anniversary procession of Dr. Babasaheb Ambedkar started... The procession moved forward and reached the area of ​​the government ground in the village and... there was a loud noise... I thought it would be a rumble but it turned out to be the sound of a truck. ..there were many children, women on this truck and the diesel tank of the truck burst spontaneously, maybe it was too hot or some other reason but it is not yet understood. All over the village there is a stampede, fire engines and some riots. So worried. To say goodbye to the housecame I'm going back. If you need any help..." Baba came and immediately left for the spot after saying goodbye... Little Krishna watched from the walls as he left even though his grandmother was stopping him.

what happened He couldn't quite figure out what it was but he could sense a feeling and something bigger.

On the second day, when the photos of yesterday's incident came in the paper, everyone read the detailed news together... In this some lost their lives, some were disabled for life. The incident was horrifying and sad. A truck full of people was on fire

There was a stampede to save lives...many immediately began to serve. As soon as Rashtriya Swayam Sangh took the lead in it...

Sangh Shakha at an early age, family rituals and later the taste of Sangh work, harmony, the unity of the whole community, running to help in times of happiness and sorrows are the Sanskars demonstrated by Baba in action at a young age, as well as the mental and physical inculcation of the Sangh to work together in the society.

This quality of preparation automatically started coming to Krishna.. We also got the feeling that we owe something to this understanding at an early age.

From this it will be clearly realized that everyone should always keep the feeling of working for understanding in their hearts. This is the sincere effort.

(respectively)

©Nikhil Devidas Vaze

9011096250